Thursday, September 18, 2014

SIFA NA MIFANO YA MABANDA BORA YA KUFUGIA KUKU

Ujenzi wa mabanda bora ya kuku ni miongoni mwa mambo ya msingi kabisa katika ufugaji bora wa kuku wawe ni wa asili au wale walioboreshwa. Hata hivyo si kila mtindo wa ujenzi unafaa, kwahiyo ujenzi huo ni lazima uzingatie mahitaji halisi ili ufugaji huo uweze kutoa matokeo bora yanayotarajiwa na mfugaji.

MAMBO YA MUHIMU KATIKA UJENZI WA BANDA LA KUKU
1. Liingize hewa safi wakati wote.
2. Liwe kavu daima.
3. Liwe nafasi ya kutosha.
4. Liwe la gharama nafuu lakini la kudumu.
5. Lizuie kuingia wanyama na wadudu hatari kwa kuku.
6. Liwe na nafasi ya kuweka vyombo vya chakula na maji.
7. Lizuie upepo wakati wa baridi kali.
Waziri Mkuu Mh.Pinda akitembelea banda la kisasa la kuku akiongozana na aliyekuwa waziri wa mifugo Mh. Mathayo David Mathayo
HEWA NA MWANGA:
Hewa ni muhimu kwa kila kiumbe, hivyo banda la kuku ni lazima liingize hewa safi na kutoa ile chafu na liweze kuingiza mwanga wa kutosha.
1. Kwa kifupi ni kwamba madirisha ya banda ni lazima yawe makubwa na ya kutosha ili yaingize hewa safi na kutoa ile chafu.
2. Ni vema madirisha haya yawe juu kiasi cha meta moja (1) kutoka chini ili hewa ipite juu ya vichwa vya kuku.
3. Hewa safi siyo upepo, hivyo jaribu kuzuia upepo mkali kuingia ndani ya banda la kuku ama sivyo kuku wataugua ugonjwa wa mafua na niumonia na vifaranga vinaweza kufa kwa ugonjwa wa baridi.
4. Jenga Banda lako kwa kukinga upepo unakotokea na kupanda miti kuzunguka banda hilo la kuku ili kupunguza kasi ya upepo na kuweka kivuli dhidi ya jua kali na joto.

UKAVU NA USAFI WA NDANI:
Kwa vile kuku si ndege wa majini kama bata , ni jambo la busara kuhakikisha kuwa mahali anapoishi hapana unyevunyevu.
1.       Banda la kuku lijengwe mahali palipoinuka ili kuzuia maji ya mvua yasiingie.
2. Wajengee kuku uchaga wa kulalia kwa kuweka viguzo vyenye urefu wa meta moja na kutandika miti juu yake ili usiku walale hapo, kuliko kuwalaza ardhini au sakafuni.
3. Ukavu wa banda ni muhimu sana hasa kwa vifaranga na kuku wanaotaga. Ndani ya banda lenye unyevu mayai kuchafuka sana hata wakati mwingine huoza kwa urahisi na jitihada zako zitakuwa ni bure.
4. Sakafu ya banda ni vizuri ikawa ya zege lakini kutokana na uhaba wa fedha sakafu inaweza kutengenezwa kwa mabanzi (mabanda yaliyoinuliwa) au udongo mgumu na au mchanga ambao utafunikwa kwa mabaki ya taka za mpunga na yale ya mbao.
5. Ili kuepuka unyevunyevu ni vyema eneo/mahali pla kujenga banda pawe pameinuka na penye kupitisha hewa ya kutosha.
Mfano mzuri wa band la kuku ikionyesha skafu yenye mwinuko kiasi upande mmoja
PAA LA BANDA:
Paa la banda liwe madhubuti ili kuzuia maji ya mvua kuingia hasa wakati wa masika. Sakafu ya banda iwe juu zaidi ya usawa wa nje. Paa linaweza kuezekwa kwa mabaki ya vipande vya bati , madebe na kama ikishindikana tumia nyasi zinazofaa kwa ajili ya kuezeka nyumba katika eneo hilo.

MATANDIKO
Nilazima kuweka matandio katika sakafu ya banda la kuku. Sehemu ambayo kukuwakubwa wanaweza kutagia. Ni vizuri kutumia maranda, na si Pumba zinazo tokana na mbao
Kuku wanaweza kula pumba za mbao. Kwa kuku wanaohatamia, vipande vidogo na vilaini vya miti na makapi kama vile pumba za mpunga zinaweza kutumika

NAFASI YA KUFANYA KAZI:
Banda la kuku lisiwe na nguzo au mbao nyingi sana ndani kiasi cha kumfanya mhudumiaji wa kuku ashindwe kufanya kazi zake. Hali hiyo itamfanya apoteze muda mwingi katika kuzizunguka nguzo hizo, hasa wakati wa kuokota mayai au kufanya usafi.

VIFAA:
Unapotaka kujenga banda la kuku kwanza kabisa tayarisha vifaa vinavyotakiwa. Vitu kama miti au nyasi, nyavu au fito, misumari au kamba ni muhimu kuviandaa mapema.
Pili ni lazima uwe na plani/ramani kamili ya banda hilo. Kwa wastani kila kuku anahitaji nafasi ya Meta za eneo la 0.11 hadi 0.22 (futi 1 hadi 2 za eneo.) kutegemeana na umri wa kuku.

UJENZI RAHISI:
Kuku wafugwao hatimaye ni lazima wafidie gharama za Ujenzi wa mabanda na chakula. Gharama zikiwa kubwa sana huenda ukaifanya shughuli ya ufugaji isiwe na faida hata kidogo hali hiyo itamfanya mfugaji aone ufugaji hauna maana yoyote kwake. Lakini ukijenga banda lako kwa kutumia vifaa vinavyopatikana kwa urahisi utaongeza faida zaidi kwakuwa umepunguza gharama za uendeshaji wa mradi.

VIPIMO:
Banda la kuku linatakiwa liwe na Meta 15 hadi meta 22 za eneo yaani Meta 3 hadi 4.5 za upana kwa meta 5 za urefu. Banda hili linaweza kutunza kuku 100 wakubwa kwa wakati mmoja.

HITIMISHO:
• Ujenzi wa mabanda unasisitizwa katika kuboresha ufugaji wa kuku wa asili ili;
• Kuongeza uzalishaji na kupunguza vifo vya vifaranga kwa majanga mbalimbali kama vicheche, mwewe, mapaka, mbwa na wizi wa kuku wanaozurura holela.
• Vile vile inatarajiwa kwamba kuku wanaozuiliwa kwenye banda na kuwekewa chakula mchanganyiko wataongeza uzalishaji kwa kiasi kikubwa.

MIFANO YA MABANDA BORA
Hii ni mifano ya mabanda bora ya kuku yanayotengenezwa Tanzania na yanafaa zaidi kwa wafugaji wenye maeneo ya mijini ambako maeneo ya ufugaji ni shida zaidi.
Hii ni mifano ya mabanda manne ya aina tofauti tofauti yaliyounganishwa pamoja
Hii ni mifano ya mabanda mengine matatu ya aina tofauti tofauti yaliyounganishwa pamoja yanayotofautiana na hayo ya juu
Hii ni mifano ya mabanda mengine manne ya aina tofauti tofauti yaliyounganishwa pamoja yanayotofautiana na hiyo mifano miwili ya hapo juu



CHANZO: JF

Wednesday, September 17, 2014

MCHANGANYIKO WA CHAKULA CHA KUKU


Chakula cha kuku
Pumba za mahindi, mashudu ya alizeti/pamba, soya cake, dagaa waliosagwa, chokaa na chumvi..........jaribu kutengeneza chakula cha kilo 50 kwa mchanganyiko ufuatao....
Pumba ya mahindi....................... .kilo 25
soya cake.......................... ........kilo 5
mashudu ya alizeti au pamba..........kilo 15
dagaa waliosagwa.................... ....kilo 2.5
chokaa........................ ...............kilo 1
chumvi........................ ...............kilo 0.5





CHANZO: JF

Tuesday, August 5, 2014

UFUGAJI WA KUKU: UMUHIMU WA KUWA NA VIOTA BORA

Kuku anapotagia porini, mayai huliwa na wanyama kama vile nyoka na wengineo. Kuku pia anaweza kudhuriwa na wanyama hao na wakati mwingine kuibwa.

Viota ni mahali ambapo kuku hutaga mayai, kuhatamia na kuangua vifaranga. Hii inamaanisha kuwa viota ni sehemu muhimu sana ya kuzingatia ili kuweza kupata mayai mengi yaliyo salama pamoja na vifaranga. 

Aina za viota

Kuna makundi mawili ya viota vinavyotumiwa na kuku pamoja na ndege wengine wafugwao.

• Kiota kilicho tengenezwa na kuku mwenyewe

Hii ni aina ya viota ambavyo kuku huchagua mahali pa kutaga na kuhifadhi mayai. Inaweza kuwa mahali popote ambapo kuku ataona mayai hayataweza kudhurika au kuonekana. Kwa mfano, vichakani, stoo au kona yenye giza. Njia hii si nzuri kwani husababisha upotevu wa kuku na uharibifu wa mayai.

Kwa kutagia stoo au sehemu iliyojificha ya ndani, japokua ni sehemu salama ambayo haiwezi kufikiwa kirahisi na wezi au wanyama, mayai yanaweza kuharibika. Kuku akitaga sakafuni, sehemu yenye nailoni au magunia mayai yanaweza kuharibiwa na unyevu. Mayai hayo si mazuri kwa kutotoleshea. Itabidi mfugaji ayatumie au ayauze kwa ajili ya chakula.

Katika ufugaji wa ndani, kuku hutaga mayai sehemu yoyote hasa kipindi ambacho kuku huanza kutaga. Hii husababisha mfugaji kuyakanyaga mayai kwa bahati mbaya au kuku wenyewe kula mayai hayo na kupunguza uzalishaji wa mayai.

• Kiota kilicho andaliwa na mfugaji

Kuku wanapotengenezewe viota vizuri huhatamia kwa utulivu kuongeza uzalishaji
Hii ni aina ya viota vilivyo andaliwa kiustadi na kuwekwa mahali stahiki kwa kumrahisishia kuku sehemu ya kutagia. Viota hivi huwekwa ndani ya banda au sehemu nyingine iliyoandaliwa. Viota vya aina hii huandaliwa kwa kuzingatia idadi ya kuku wanaotarajiwa kutaga, pamoja na upatikanaji wa vifaa vya kutengeneza viota.

Mahitaji

Unaweza kutumia vifaa kama vile boksi la karatasi, mbao, nyasi, nguo aina ya pamba (isiwe ya tetroni), matofari na maranda. Boksi, tofali, na mbao husaidia kutengeneza umbo na ukubwa wa kiota. Nyasi maranda na nguo (viwe vikavu) husaidia katika uhifadhi wa mayai yasiharibiwe na unyevu, pia ni mazuri kipindi cha kuhatamia kwani hutunza joto.

Ukubwa wa kiota unatakiwa uwe ni wa kumwezesha kuku kuenea na kujigeuza. Hii ina maana kuwa unatakiwa uwe wastani wa sentimita 35 upana sentimita 35 na urefu sentimita 35.

Namna ya kupanga viota kwenye banda

Ili kuwa na ufanisi mzuri, inabidi idadi ya viota kwenye banda iwe robo tatu ya matetea yaliyofikia umri wa kutaga. Hii huondoa msongamano wa kutaga katika kiota kimoja. Kwa mfugaji mwenye kuku wengi inampasa kuchagua vifaa ambavyo atajengea viota vinavyoweza kutumia eneo dogo na huku akipata viota vingi.

Kwa kuku wanaohatamia, inabidi watengewe chumba chao ili kuzuia uchanganyaji wa mayai. Kila sehemu katika banda si nzuri kuweka viota. Hivyo, katika uchaguzi inakupasa uzingatie mambo yafuatayo:
• Viota visiwe karibu au chini ya kichanja cha kupumzikia, vyombo vya chakula na maji.
• Kiota kisiwe sehemu ambayo mfugaji atakua anapitapita. Mfano, karibu na mlango au dirisha.
• Kiota kisiwe mkabala na sehemu ambayo upepo mkali au mwanga utakua unaingia.

Wakati wa ujenzi wa banda unaweza kujenga vyumba viwili ambavyo kimoja kikubwa utatenga sehemu ya chakula, maji na sehemu ya kupumnzika.

Chumba cha pili utatengeneza viota tu ili kuku anayetaka kutaga aende huko. Kwa kufanya hivyo, kuku wachache watakua wakienda chumba hicho, na usumbufu kwa kuku wanaotaga utakuwa mdogo.
Kulingana na kiasi cha nafasi, unaweza kujenga viota mwisho wa banda na vyombo vya chakula na maji upande wa mbele karibu na mlango. Hii itasaidia kuku kushinda sehemu yenye chakula na maji hivyo kuepusha usumbufu kwenye viota.

Kuku wanaohatamia

Viota vya kuku wanaohatamia inabidi viwe sehemu tofauti na viota ambavyo kuku wanatagia mayai kila siku. Hii itasaidia kuzuia uchanganyaji wa mayai yaliyoanza kuhatamiwa na mapya. Viota hivyo viandaliwe vizuri kwani hukaa na mayai kwa muda mrefu. Ni vema kuwatenga kuku katika chumba chao ambapo watapatiwa maji na chakula.

Umuhimu wa viota

• Kwa kuwa na viota vya kutosha itapunguza usumbufu wa kuingia kukusanya mayai kwa mfugaji.
• Njia mojawapo ya kuzuia kuku kula mayai.
• Upotevu wa kuku na mayai utapungua.
• Utapata mayai bora kwa ajili ya kutotolesha.
• Kupunguza mayai kupasuka, pia mayai kuwa safi.

• Kuku kuwa huru wakati wa kutaga au kuhatamia.





Chanzo: Mkulima mbunifu

Wednesday, July 30, 2014

DALILI NA MATIBABU YA MINYOO KWA SAMAKI


Dalili zipo nyingi na zinategemeana na aina ya minyoo aliyonayo samaki

Minyoo inayshambulia matamvua na ngozi
-Tabia ya samaki hubadilika na huonyesha dalili za muwasho kama kujirushrusha na kujikwangua kwenye vitu.
-Rangi ya samaki hubadilia kuwa angavu mwenye rangi ya hufifia
- Hupumua kwa haraka huku akinyua mifuniko ya matamvua akiweka wazi matamvua zilizovimba na angavu
-Muonekano wa damu na majeraha baadhi ya maneo ya ngozi
-Macho pia yanaweza kuathilika na kupoteza uwezo wa kuona
-Vifo vingi vinaweza kutokea au wakawa na ugonjwa wa muda mrefu bila kufa
Minyoo inayoshambulia ndani (matumbo)
-Uwepo wa majeraha au vidonda kwenye kuta za utumbo
-Minyoo huonekana kwenye tumbo lililovimba
-Minyoo pia yaweza kuonekana ikining’inia sehemu ya kutolea haja kubwa
-Kwa samaki wadogo ukuaji wao huwa hafifu
-Inaweza kusababisha upungufu wa damu

Matibabu ya Minyoo kwa Samaki
Dawa za kutibu minyoo ya samaki kama ilivyo kwa wanyama wengine kama ng’ombe, mbuzi au kondoo inategemea sana aina ya mnyoo alionao samaki. Hivyo ni vizuri kuchukua sampuli ili kujua aina ya minyoo kabla ya kumpa matibabu.
Magonjwa ya ngozi: Praziquantel (2 mg/L, wawekewe dawa kwenye maji na waoge kwa muda mrefu)
Minyoo aina ya Tegu: Praziquantel inafaa kwa samaki wa urembo tu na si kwa samaki wengine

Nematodes (Minyoo wa tumbo): Levamisole (10 mg/L) waoge kwenye maji yenye dawa kwa siku tatu mfululizo 


.

UCHUNGUZI WA MAGONJWA YA SAMAKI: MINYOO

WAVUVI WA BWAWA  LA MTO MINDU MOROGORO WAMEOMBA KUPELEKEWA WATAALAM
Huyu ni mvuvi akiwa na nyavu yake katika Bwawa la Mindu mkoani Morogoro.
Wavuvi na Mitumbwi yao wakiwa wanaangalia samaki kiduchu waliowapata siku hiyo na katikati wakipokea pesa toka kwa mnunuzi wa samaki (mwanamke). Kulia ni kiyuo cha kuzalishia vifaranga wa samaki kilichopo Magadu, Morogoro na aliyesimama mbele yake ni mtafiti wa magonjwa yanayowapata samaki. Na hapa alikuwa akichunguza minyoo inayowapata samaki katika bwawa la mindu na katika kituo hicho cha kuzalishia samaki.
Kushoto ni samaki walioko kwenye Mtumbwi kutoka bwawa la Mindu, Morogoro na samaki wa kulia amefunguliwa na mtaalamu wa samaki ili kuchukua sampuli kwa ajili ya utafiti wake. Lengo lake likiwa ni kuchunguza minyoo wanaoshambulia samaki kwenye mfumo wa chakula.

Hapa mtaalamu anatenganisha minyoo ili aweze kuiona kirahisi katika darubini akitumia njia mbili. Ya kwanza kushoto inafanya mayai ya minyoo yaelee juu na ya pili kulia inafanya yatuame chini ya chombo
Hapa Mtaalamu yupo maabara akichunguza mayai ya minyoo na minyoo ilipatikana kwenye samaki wa bwawa la Mindu
Hawa ni baadhi ya minyoo waliopatikana kwenye utafiti huo wa minyoo wanao wapata samaki katika bwawa la Mindu.



NB: Picha zote ni kwa hisani ya mtafiti (Yohana Siyajali Anatory)

Tuesday, July 29, 2014

HERI SANA KWA SIKUKU YA EID MUBARAK

Blogu ya SEKTA YA MIFUGO TANZANIA inawatakia  ndugu, jamaa, wapenzi na wafuatiliaji wa blogu hii heri sana ya sikuu ya Eid Mubarak.

Photo

Friday, July 25, 2014

KILIMO CHA MATETE KWA CHAKULA CHA NG'OMBE WAKO


Majani ya matete ni moja ya zao maarufu kwa lishe ya mifugo Afrika mashariki. Hata hivyo, wafugaji wengi wamekuwa wakilipuuzia huku wakikosesha huduma muhimu zinazohitajika kwa ajili ya uzalishaji mzuri. Moja ya tatizo kubwa katika uzalishaji wa maziwa ni kukosekana kwa malisho sahihi na ya kutosha kwa ajili ya mifugo ili kuongeza uzalishaji wa maziwa na kipato, hasa wakati wa kiangazi.

Pamoja na wafugaji wengi kuwa na ardhi ya kutosha ambayo wanaweza kuzalishia malisho mazuri na yakutosha bado utunzaji wa malisho hayo ni hafifu na ni vigumu kuendeleza mifugo yao. Utunzaji mzuri wa malisho humhakikishia mfugaji kuwa na lishe ya kutosha kwa ajili ya mifugo yake katika kipindi chote cha mwaka. 

Moja ya zao la lishe ni majani ya matete. Majani ya matete hutoa mavuno mengi ukilinganisha na aina nyingine zote za lishe ya mifugo. Wafugaji hawapati faida ya zao hili kutokana na kutokupenda kufanya matunzo kwa njia sahihi.


Matete yanahitaji virutubisho
Ili kuongeza uzalishaji wa majani ya matete, ni muhimu kuongeza kiasi cha mbolea ya samadi iliyoiva katika ardhi ambayo majani haya yataoteshwa. Weka kiasi cha tani 5 hadi 10 za mbolea ya samadi katika shamba kwa ajili ya kupanda. Kwa miaka ya mbeleni, weka kiasi hicho hicho kila baada ya mavuno. Ni wafugaji wachache sana ambao huweka mbolea ya samadi katika shamba la majani ya matete.
Njia nzuri ya kuongeza mavuno ni pamoja na kuchanganya matete na jamii ya kunde kama desmodium. Hii husaidia kuboresha malisho pamoja na kupunguza gharama za ununuzi wa mbolea ya Nitrojeni.

Mbinu za kupanda

Tumbukiza: Ni mbinu mpya ya kupanda majani ya matete. Gharama za awali zinazotumika kwa ajili ya kuchimba mashimo na mitaro ni ya juu kidogo kuliko njia ya kawaida, lakini Tumbukiza hutoa mavuno mengi kuliko njia iliyozoeleka na pia haitumii eneo kubwa kwa malisho ya ng’ombe mmoja.

Kupanda kawaida: Matete yanaweza kupandwa kawaida kwa kuchimba mashimo na kuweka mapandikizi. Ni muhimu kupanda matete kwa mstari na kwa nafasi ili kuweza kupata malisho kwa kiasi kikubwa na kuruhusu machipukizi mapya.


Palizi
Hiki ni kipengele muhimu katika utunzaji wa matete. Hii ni kwa sababu magugu hunyonya madini pamoja na maji ambayo yalitakiwa kutumika kama lishe ya majani hivyo kusababisha kupungua kwa uzalishaji. Palizi ni lazima ifanyike kila baada ya mavuno ili kuongeza uzalishaji mkubwa na wenye tija.

Wafugaji wenye malisho kidogo hulazimika kukata majani machanga mara kwa mara kwa ajili ya kulisha mifugo yao bila kujua kuwa majani machanga ya matete siyo mazuri kwa ajili ya kulishia mifugo kwani yana maji mengi na kiasi kidogo sana cha madini.

Majani ya matete yanatakiwa kuvunwa yanapokuwa na urefu wa mita 1 au kila baada ya wiki 6 hadi 8 ili kupata majani yenye ubora pamoja na mavuno mengi. Hakikisha unabakiza bua urefu wa sentimita 5 hadi 10 kutoka usawa wa ardhi katika kila mavuno ili kuzuia kudhoofika kwa mfumo wa mizizi na kusababisha kupata mavuno hafifu katika mavuno yajayo.

Kulisha mifugo



Wafugaji wengi wadogo hufuga wanyama wengi bila kuwa na ardhi ya kutosha kwa ajili ya malisho. Ng’ombe mmoja anayetakiwa kuzalisha maziwa kiasi cha kilo 7 anatahitajika kula wastani wa kilo 70 za majani ya matete. Kwa ng’ombe anayepata lishe ya mchanganyiko wa majani ya matete na majani jamii ya kunde atazalisha kuanzia kilo 9 hadi 12.

Ekari moja ya majani ya matete hutosheleza kulisha ng’ombe mmoja tu kama hakuna malisho ya aina nyingine yanayofanyika. Ekari moja ya majani ya matete kwa mbinu ya tumbukiza inaweza kutosheleza kulisha ng’ombe 2 hadi 3 kwa mwaka mmoja.

Matete huzuia mmomonyoko wa udongo na wadudu

Majani ya matete yana faida nyingi kwa mkulima. Endapo yataoteshwa kuzunguka shamba la mahindi itasaidia kuzuia katapila wanaovamia zao la mahindi au mtama. Wakulima wanashauriwa kuotesha mistari mitatu ya majani ya matete kuzunguka shamba lote la mahindi. Matete yanapooteshwa pamoja na mchanganyiko wa majani jamii ya kunde katika makingo ya maji, matete husaidia kuzuia mmomonyoko wa udongo.





Source: Mkulima Mbunifu


Thursday, July 24, 2014

MBOLEA YA SAMADI CHANZO KIZURI CHA KUZALISHA BIOGESI

Mbolea ya samadi inamatumizi mengi kwa binadamu ikiwa ni pamoja na kutumia kama mbolea ya kurutubishia udongo lakini lililo muhimu kwa sasa tunapokabiliana na kupunguza matumizi ya kuni zinazotokana na kukata miti. Mbolea inatumika kuzalisha biogesi, chanzo cha nishati na mbolea hai.  

Nishati ya biogesi ni aina ya nishati inayosaidia kupunguza uharibifu wa mazingira na inazalisha mbolea ya mboji ambayo imethibitishwa kurutubisha udongo.

Biogesi ni gesi inayozalishwa na bacteria wanapovunjavunja malighafi zinazooza kwa urahisi kama vile kinyesi cha ng’ombe na mifugo wengine, na mabaki ya jikoni, yanapowekwa kwenye sehemu isiyokuwa na hewa ya oksijeni. Nishati hii inaweza kutumika kwa kupikia pamoja na kuwasha taa majumbani.

Namna biogesi inavyozalishwa

 

Uzalishaji wa biogesi hutumia teknolojia rahisi. Picha hizi mbili zinaonyesha mitambo ya kuzalisha biogesi inayoendelea kujengwa. Mtambo wa biogesi hujumuisha tanki kubwa ambalo hujazwa samadi ambayo huchakachuliwa na bakteria, na matokeo yake ni upatikanaji wa gesi pamoja na mbolea hai. Mtambo huu huwa na sehemu ya kujazia samadi na mchanganyiko mwingine unaotumika kutengeneza gesi, sehemu ya chujio, ambayo husaidia kukusanya mbolea ambayo imeshachakachuliwa kutoka nje ya mtambo.

Mambo ya kuzingatia
Ukubwa wa mtambo wa nishati ya gesi kutegemea idadi ya mifugo uliyonayo na mahitaji yako ya nishati.
Tazama mfano wa kielezo hapa chini

Ukubwa wa Mtambo
Idadi ya Ng’ombe
Masaa ya kupika kwa siku
4m3
2 → 3
2→ 4
6m3
4→ 5
4→ 6
9m3
5→ 7
6→ 10
13m3
10→15
8→15

Idadi iliyoonyeshwa ni ya ng’ombe wanaolishwa kwenye zizi muda wote ambapo kinyesi hupatikana kutoka kwenye zizi. Ukubwa wa mtambo ni katika mita za ujazo (m3).
Kama ng’ombe hupelekwa malishoni wakati wa mchana na kurudi kwenye zizi wakati wa usiku, inatakiwa kupatikana kinyesi sawa na ng’ombe wasio chungwa ili kupata kiasi cha gesi kinacholingana na mahitaji yako. 

Kwa ufupi unahitaji mambo yafuatayo ili uwe na mtambo wa biogesi nymbani kwako
1) Unahitaji kuwa na angalau ng’ombe wawili wa kudumu karibu na mtambo. 
2) Ng’ombe wako wawepo muda wote katika mwaka. Unatakiwa kulisha mtambo hata wakati wa ukame.
3) Hakikisha kuwa utaweza kulisha ng’ombe wakati wa ukame.
4) Hakikisha kuwa na maji wakati wote wa mwaka 
5) Utahitaji kulisha mtambo angalao mara moja kwa siku. 

Matumizi

Mitambo ya biogesi imegawanyika katika makundi manne kulingana na mahitaji ya mtumiaji na uwezo wa kulisha mtambo pia. Kuna mtambo wenye mita za ujazo nne, sita, tisa, na kumi na tatu. Mkulima mwenye mtambo wa mita za ujazo nne, atahitaji kuwa na ng’ombe wawili kwa ajili ya kulisha mtambo huo.
Baada ya mtambo kujengwa, unahitajika kumwagiliwa kwa siku 14 ili kuruhusu kukomaa. Baada ya hapo, mtumiaji anatakiwa kujaza kwa kipindi cha siku hamsini bila kutumia. Hii inatoa nafasi kwa bakteria kuweza kuchakachua samadi na malighafi nyingine na hatimae kupata gesi. Kwa kipindi hicho mtumiaji atalazimika kulisha mtambo kwa kufuata maelekezo ya wataalamu. Hata kama mtambo utajaa kabla ya siku hamsini hairuhusiwi kutumia kwa kuwa bado hutapata gesi inavvyotakiwa.

Faida za biogesi

Kuna faida nyingi sana mkulima anazozipata kutokana na uzalishaji wa biogesi. Miongoni mwa faida hizo ni pamoja na;

• Upatikanaji wa nishati rahisi: Uzalishaji wa biogesi ni endelevu, kwani hutegemea ujazwaji wa samadi na malighafi nyingine zinazooza kwenye mtambo, na haiishi kama aina nyingine za nishati zinazotumika na kwisha.

Mkulima Zadock Kitomari akielezea namna ya kulisha mtambo na kukusanya mbolea inayotoka
• Hutunza mazingira: Nishati ya biogesi, haitoi moshi wa aina yoyote kama ilivyo kwa nishati nyinginezo ambazo huzalisha moshi na harufu hatarishi kwa mazingira, pamoja na tabaka la ozoni. Kwa mantiki hiyo ni nishati rafiki kwa mazingira. 

• Uzalishaji wa mbolea: Hii ni moja wapo ya faida za kuwa na mtambo wa biogesi. Baada ya samadi iliyojazwa kwenye mtambo kuchakachuliwa na bakteria, hutoka nje ya mtambo, mbolea hii inayotoka ikikingwa, kuvundikwa na kutunzwa vizuri, ina ubora wa hali ya juu sana.

• Hupunguza gharama: Biogesi, inapunguza gharama kwa kiasi kikubwa sana kwani baada ya mtumiaji kugharamia utengenezaji wa mtambo, hakuna gharama nyingine zaidi inayohitajika kwa ajili ya kupata nishati hiyo. Sana sana ni kulisha mtambo na kufanya matengenezo madogo madogo inapobidi.

• Huokoa muda: Nishati hii husaidia kuokoa muda wa kupika hasa kwa kina mama, kwani huivisha kwa haraka. Hali kadhalika, muda ambao mama angetumia kwa ajili ya kwenda kukata kuni, huutumia kwa ajili ya shughuli nyingine za maendeleo ya familia.

• Huokoa miti: Miti mingi sana hukatwa kwa ajili ya kutengeneza mkaa, na kutumika kama kuni. Unapokuwa na biogesi, huhitaji tena kukata miti kwa ajili ya mkaa au kuni, hivyo miti mingi inaokoka na kufanya mazingira yetu kuwa salama zaidi.
Jiko la kupikia linalotumia biogesi iliyozalishwa kutoka kwenye samadi ya mifugo
Kwa maelezo zaidi juu ya biogesi wasiliana na Juliana Mmbaga kutoka CARMATEC kwa simu namba +255 759 855 839. Au, Bwana Zadock Kitomary kwa simu namba +255 756 481 239.






CHANZO na 

RANCHI NA KITUO CHA UTAFITI WEST KILIMANJARO

Ng'ombe na kondoo wa ranchi ya West Kilimanjaro
Kondoo wa ranchi ya West Kilimanjaro

Waziri wa Wizara ya Maendeleo ya Mifugo na Uvuvi Mhe. Dr. Titus Mlengeya Kamani (Mb) akiwa na wadau wengine wa sekta ya mifugo alipotembelea  Ranchi ya West Kilimanjaro na Kituo cha Utafiti cha West Kilimanjaro. Kondoo katika ranchi ya West Kilimanjaro.

Banda la kwa ajili ya Mbuzi katika kituo cha utafiti cha West Kilimanjaro
Mbuzi waliopo katika kituo cha utafiti West Kilimanjaro. Mheshimiwa Waziri wa Wizara ya maendeleo ya mifugo na Uvuvi akiwa na wadau wengine walipotembelea kituo hicho.

NB: Picha zote ni kwa hisani ya Habari Mifugo na Uvuvi